başkasına ait tarih: kulların ve efendilerin kendi tarihleri

başkasına ait tarih

2inci savaş öncesi 1935 – 36’da, sonu belli mussolini rejimi tarafından tanrı’nın uğramadığı eboli kasabasına sürgün edilen don carlo ile mülki amir don luigino arasındaki konuşma bize başkasına ait tarihi betimler.
– (d.c.) bu kitap melpi’de 1.500 sene önce olanları anlatıyor ki o zaman gelişmekte olan ve o zaman nüfuslu bir şehirmiş.
-(d.l.) evet bu bölgedeki en zengin şehirlerden biriydi.
-(d.c.) şans eseri, tümüyle şansa… ispanyollarla savaşan bir fransız subayı kendini bu bölgede bulmuş. askerleriyle bu bölgede kamp kurmaya kara vermiş. ispanyollar şehri kuşatmış, fethetmişler. buldukları herkesi öldürmüşler. öldürülen insanlar bunların kim olduğunu bilmiyormuş. 5inci charles, 1inci fransuva, ispanya, fransa. tüm evleri yıkmışlar ve geriye kalanları orange philip’e vermişler. o da bunun yerine kısa bir süre sonra burayı hayatta kalmış bir avuç melphi sakininin çok daha az tanıdığı bir kişiye, [cenevizli] andre doria’ya vermiş. ne andre doria [1466 – 1560] ne de varisleri kullarını ziyaret etmiş. para toplamak amacıyla vergi tahsildarlarını göndermişler. ne yazık ki onları zerre kadar alakadar etmeyen bir tarihin, esrarlı amacı yüzünden melphi köylüleri bundan sonra asırlar sürecek bir sefaletin içine çökmüşler. işte “başkasına ait bir mazi” budur.
-(d.l.) aynı zamanda büyük savaş, habeşistan’daki bu savaş dahi…
-(d.c.) hayır, benim demek istediğim sadece… köylülerin temkinli olmaları son derece tabiidir.
-(d.l.) devlet düzenli ordu ve dağınık köylülerden her zaman daha güçlü olacaktır. kendilerini devlete teslim etmek zorundalar.
(d.c.) kesinlikle hükmedilmeye alışmışlar her zaman. ölümcül düşmanları olarak gördükleri bir uygarlık şanını kendilerine mal edemiyorlar. arada sırada tarihe ve devlete karşı ayaklanırlar. sonrasında da don luigino, bu kişiler haydut olurlar. onların sahiplendiği tek savaş budur işte. belki kaderi ta baştan yazılmış, tarihçilerin bile akıl sır erdiremediği umutsuz ve gaddarca bir savaş.
-(d.l.) şimdi de haydutları savunuyorsun.
-(d.c.) onların savunulacak bir tarafı yok. ama kendimize şunu sormalıyız: köylülerin kahramanları neden haydutlardır? sebep şu ki haydutlar sayesinde öz kültürlerini diğer kültürlerden muhafaza ettiler; ki bu kültür her zaman buna karşı olmuştur ve sonsuza dek buna boyun eğdirmiştir.
-(d.l.) don carlo, sanki siz iki italya varmış gibi konuşuyorsunuz.
-(d.c.) bakire camila, eurialo, turno ve niso’nun uğruna öldüğü
naçizane italya hakkındaki dante’nin dizelerini hatırlıyor musunuz? bu direnebildiği kadar direnen ve devleti ve dini getiren fatihleri mağlup eden köylülerin italya’sıydı. önce eneas, sonra roma’ya karşı direndi. ve sonunda günümüzde [kuzey batı italya] piodmontça diline.
-(d.l.) siz bir hayalperest, bir şair, bir ressam, bir sanatçısınız. devlete olan kininiz yüzünden size anarşist dememe müsaade buyurmalısınız. olayları istediğiniz şekilde görüyorsunuz ve onları kelimelerle süslüyorsunuz. ama haydutlar önde gelen bazı adamların hikayelerini dinlerler. fidyelerini alabilmek için soyluların kulakları, dillerini, burunlarını keserler ve askerler yakalayabildikleri haydutların kellelerini uçururlar ve onları kasabaların girişindeki kazıklara oturturlar. bahsettiğiniz iki italya’da olan bu işte. tüm cihanın gıpta ile baktığı bir adamın önderliğinde tek bir müttehit [birleşik] italya’nın olması çok daha evladır…
italya'nın faşist lideri benito mussolini (1922 - 1945)
italya’nın faşist lideri benito mussolini (1922 – 1945)

kaynak:

rosi, f. (Yöneten). (1979). cristo si è fermato a eboli (christ stopped at eboli – isa eboli’de durdu) [Sinema Filmi]. italya.

kısa tarih (20) osmanlı beyliği 1299’da kuruldu mu?

osmanlı beyliği’nin kuruluş tarihi ne derece doğru?

siyaset tarihi, osmanlı beyliği’nin kuruluşunu habsburglu hammer’den aktararak 1299 olarak verse de osman bey’in tarih sahnesine çıkışı 1302 bapheus (koyunhisar) muharebesidir. ancak beyliğin kuruluş yılının 1299’dan 1302’ye alınması dahi kayda değer bir fark yaratmayacaktır çünkü hükümranlığın simgesi ilk gümüş sikke (akçe)’nin kesim tarihi 1326’dır ve orhan bey dönemine rast gelir.

ertuğrul gazi 1281’de öldüğü zaman, osman bey’e bıraktığı toprakların yüzölçümü yaklaşık 4 bin 800 kilometrekare idi. bu topraklar bilecik’in söğüt ve bozhöyük ilçelerini, kütahya/nın domaniç ilçesini, eskişehir’in yarımca bucağını, yani porsuk ile sakarya ırmakları arasındaki bölümü kapsıyor ve eskişehir hariç bu kentin dış yerleşim bölgelerine ulaşıyordu. 1324’de osman bey’in bıraktığı topraklar ise 16 bin kilometrekareyi bulmuştu. 1291’de karahisar alınarak sımr porsuk ırmağına dayandı. bilecik, yarhisar ve inegöl 1299’da fethedildi (de lamartine, 1859).’

‘ahâli ile muhafızların büyük kısmı düğüne gitmiş bulunduklarından [bilecik] kalesinin zaptında güçlük görülmedi[…] fâtih sergüzeşci, şu seferinin neticesinden cesaret alarak, büyük bir sür’atle, nilüfer’in babasına ait müstahkem bir mevkî olan yar-hisar üzerine yürüdü. bu kale bursa, inegöl, yenişehir arasında kütahya yolunda ve bu şehre bir günlük mesafede idi. orada hâlâ hamamlar ve bir cami görülür, turgud alp inegöl’ü zaptederken osman beğ de yar-hisar’ı aldı. yedinci hicrî asrın son senesinde (milâdın onüçüncü asrı nihayeti) (699/1299) meydana gelen bu üç fetihten itibârendir kiosman’ın hükümeti genişlemeğe başlamıştır. selçuklu devleti’nin sukutunu da bu tarihten itibar etmek lâzım geleceğinden, osmanlı hanedanının müstakil olarak saltanatı, işte asıl bu seneden başlar (von hammer-purgstall, 1836).’

‘mihail paleologos dahi 24 sene [21 sene, 1261 – 1282] ve oğlu andronikos paleologos 43 sene [12.12.1282 – 25.05.1328 45 seneden fazla] imparatorluk ettiler. Bu hükümdarın saltanatının… senesinde […] bitinia [doğu marmara] ve paflagonya [batı karadeniz] kısmen osman tarafından zaptolundu (dukas, xv. yüzyıl).’

osman gazi’nin emrindeki kuvvetler 1308’de ege sahillerinin fetholunmamış tek bizans şehri olan efes’in ele geçirilmesinde önemli rol oynadı. buna rağmen efes, aydın beyliği’ne verildi [?] efes’in düşüşünü izleyen birkaç yıl içinde osman gazi, karadeniz sahillerinde, [kastamonu] inebolu’dan sangarius [sakarya]’ya kadar uzanan bizans kasabalarını işgal etti  (runciman, 1965).’

osmanlılar, islami geleneği takiben bağımsızlığın iki simgesini, sikke ve hutbeyi kabul etmiştir […] osmanlılar ve anadolu’nun diğer türkmen beylikleri, ilhanlıların tahakkümünü kabul etmişken, kendi hakimleri adına sikke kesmemişler idi […] osmanlılar sikke kesmeye orhan bey adına  1326’da başladı. osmanlı devleti kuruluş yılının neden 1326 olarak kabul edilmediğine dikkatle bakmak için biran duraklamalıyız. 1299’un, osmanlılar’ın konya selçuklu sultanından bağımsızlığını en sonunda kazandığı tarihi göstermesi mümkündür. belki de aynı zamanda veya çok geçmeden ilhanlılar’ın hükümranlığını kabul etmeye zorlanmışlardı […] bağımsızlığı akla getiren bir para-bilimsel (numizmatik) delil esasen 1326’ya kadar ortaya çıkmamıştır (pamuk, 2000).’

‘şimdiye kadar [1978] osman bey adına ne bir kitabe ne de bir sikke (para) vardır, yalnız tahrir defterinde şeyh edebalı ile ermeni pazarı’nda zekeriyya baba’ya köyler vakfettiği kayd ediliyor (başvekalet arşivi 453 numaralı tahrir defteri, varak 230b, 231, 233b). kendisi ilk devirlerinde uçta bir aşiret beyi ve daha sonra uçbeyi olmuş ve beylik alameti olarak kendisine selçuklu hükümdarı tarafından tabl ve alem denilen davul ve bayrak gönderilmiştir. kendisine gönderilen bu alametler dolayısiyle bazı tarihler ile bu hususta incelemeler yapanlar bunu osman bey’in istiklal alameti zan etmişler ise de doğru değildir.

osman bey’in müstakil olduğuna dair kayıtlar, son selçuklu hükümdarı tarafından kendisine gönderilen uc beyliği fermanından sonra ııı. alaüddin keykubad’ın moğollar tarafından saltanattan indirilerek isfahan’a götürülmesi üzerine güya osman gazi’nin istiklalini ilan eylediği hakkındaki rivayettir. risale-i felekiyye’de görüldüğü üzere gerek osman bey gerek orhan bey ilhan’ın hazinesine senevi bir vergi vermişler ve ilhan’ın hakimiyetini tanımışlardır. 

daha sonraki zamanlarda da osmanlı emirlerine rütbe de derecelerine göre aynı şeyler ve hatta daha fazlası verilmiştir. osman gazi’nin lakabının fahrüddin  [dinin övüncü] olduğu 1326 tarihli orhan bey vakfiyyesinde görülmektedir. gazi osman bey’in iyi idaresi […] ile etrafındaki aşiretleri de nüfuza almış, gerek selçukilere ve gerek ilhanilere karşı rabıta ve saygısını bozmamış ve kuvvetli olan ve kendisiyle mücadele eden germiyanlardan çekindiği için bir ara batı hududundaki beyler arasında mühim nüfuz tesis eden hamidoğlu feleküddin dündar bey’i hami olarak tanımış –yazıcı zade menteşe ve saruhan beylerinin de hamidoğlu’nu hami tanıdıklarını yazar- fakat ilhanilere karşı bağlılığını bozmadığından onlar tarafından da hiç bir tazyike uğramamıştır.

osman bey’in fütuhatında [zaferler, fetihler] dikkat çeken bir nokta da huduttaki bazı kale beylerinin –büyük kale beyleri müstesna  [hariç] – osman beyle mücadele etmeden yerlerini osman bey’e bırakarak ona tabi olmalarıdır ki (neşri s. 90, 91 ve 120, 121 ve aşık paşa zade s. 13, 24) bunu daha sonra rumeli fütuhatında da görmekteyiz  (uzunçarşılı, 1972-78).’

kaynakça:

de lamartine, a. (1859). histoire la turquie (türkiye tarihi). (s. bayram, n. a. banoğlu, h. tuncay, & y. toker, Dü) 01 18, 2018 tarihinde http://www.eskikitaplarim.com/showthread.php?t=51504&highlight=lamartine adresinden alındı

dukas. (xv. yüzyıl). bizans tarihi. (v. mirmiroğlu, Dü.) 01 18, 2018 tarihinde http://www.eskikitaplarim.com/showthread.php?t=45175&highlight=DUKAS adresinden alındı

pamuk, ş. (2000). a monetary history of the ottoman empire (osmanlı imparatorluğu’nun parasal tarihi). 01 18, 2018 tarihinde http://assets.cambridge.org/97805214/41971/frontmatter/9780521441971_frontmatter.pdf adresinden alındı

runciman, s. (1965). konstantiniye düştü. (d. türkömer, Dü.) 01 09, 2018 tarihinde http://www.eskikitaplarim.com/showthread.php?t=28159&highlight=runciman adresinden alındı

uzunçarşılı, i. h. (1972-78). osmanlı tarihi 1. cilt. 01 18, 2018 tarihinde http://www.eskikitaplarim.com/showthread.php?t=31739&highlight=uzun%E7ar%FE%FDl%FD adresinden alındı

von hammer-purgstall, j. (1836). büyük osmanlı tarihi. 01 04, 2018 tarihinde https://hacikaanonaran1.files.wordpress.com/2014/12/cilt1.pdf  adresinden alındı


osmanlı beyliği'nin kuruluşu, hükümranlığın simgesi sikke kesimi ile anlaşılır
osmanlı beyliği’nin kuruluşu, hükümranlığın simgesi sikke kesimi ile anlaşılır

kısa tarih (19) bitinya satrabı (d. marmara emiri) orhan bey ve bizans prensesi theodora’nın düğünü!

bitinya satrabı (doğu marmara emiri) orhan bey ile bizans devleti prensesi theodora’nın düğünü

osmanlı hanedanının ikincisi, ioannes kantakuzenos hatıratındaki ünvanıyla bitinya satrabı (doğu marmara) emiri orhan bey, biri tekfur diğer ikisi bizans imparatorunun kızı üç prenses ile evlenmiştir.

xıv üncü yüz yılın tarihi eserlerinin [iznik’li georgios pachymeres (1242 – 1310) ve karadeniz ereğli’li nikephoros gregoras’tan (1295 – 1360) sonra] en sonuncusunu da ioannes kantakuzenos yazmıştır. müellif [yazar] asil bir ailedendi. ikinci andronikos zamanında yüksek memuriyetlerde bulunmuş, üçüncü andronikos’un ölümünden sonra bizans tahtına çıkmış, bir çok mücadelelerden sonra 1347 de hükümet merkezine sahip olabilmişti. iyi bir askerdi. çok kısa bir müddet hükümdar olabilmiştir. muarızları [karşıtları] 1353 [?] de kendisini sıkıştırmağa başlayınca kızını osmanlı hükümdarı orhan beye vermiş, bunların yardımını temin etmişti. fakat düşmanları boş durmamışlar, nihayet 1355 te tahttan inerek [ısparta’da] bir manastıra çekilmiş, 1383 te ölmüştür. tarihi eseri 4 kitaptan ibaret olup 1320 den 1336 yılına kadarki vakaları havidir [olayları içerir]. fakat bazı zevat ta esere ilaveler yaparak kitabı 1362 yılı vakalarına kadar devam ettirmişlerdir. müellif verdiği malumatın doğru olmasına dikkat etmiş, eserini tamamile bitaraf olarak yazmıştır. kitap kumanların, tatarların tarihine dair mühim izahatı havi olduğu gibi osmanlıların balkanlarda oynadığı roller hakkında da değerli izahatla doludur (gyula, 1942-43).’

(tezcan, 2010)’ın ioannes kantakuzenos’ın hatıratından yaptığı alıntıya göre ‘orhan bey 1328’te üstünlüğünü kabul ederek bizans imparatorunun ayağını öpmüştü.’ 

bahsi geçen imparator aynı zamanda orhan bey’in kayınbabası idi:

asporça hatun: bizans imparatoru ııı [ıı?] . andronikos‘un kızı ve orhan bey’in bizanslılardan evlendiği [yarhisar tekfuru’nun kızı holifira – nilüfer hatun’dan] sonra ikinci kadın olduğu söylenmektedir. orhan bey’in, asporça hatun’la hangi tarihte evlendiği belli değildir. bununla beraber, nilüfer hatun’dan sonra evlendiği söylenir. orhan bey’in asporça hatun’la evlenmesinden şehzade ibrahim doğmuştur. asporça hatun 1323 (723) yılında düzenlettiği vakfiyesinde, yaptırdığı binalar ve eserlere, oğlu ibrahim’i mütevelli tayin etmiştir (hüseyin hüsamettin, toem: tarih-i osmani encümeni mecmuası, sayı 17/94, sene 1926, s. 281-284). orhan bey’in kızı fatma hatun’un da anasıdır (bursa sicilleri: no: 231, s. 106). hangi tarihte öldüğü ve nerede yattığı bilinmemektedir (uluçay, 1980).’

orhan gazi’nin yapmış olduğu iki [üç?] evlilik osmanlı tarihinde bir ilk olup bizans imparatoru kantakuzenos’un kızı ile yapmış olduğu izdivac ise ayrı bir yere sahiptir. bu evliliğin daha iyi anlaşılabilmesi için tarihi olaylar sürecini takip etmekte fayda vardır.

ııı. andronikos [1297 – 1341]’un eşi imparatoriçe anna de savoie ile çocukların vasî ve nâibliğini ölen imparator’un başkomutanı ve en yakın arkadaşı olarak kantakuzenos üstlendi ve sınırlardaki karışıklıkları önlemek için 1341 yılında istanbul’dan ayrıldı. imparatoriçe ve ortodoks patriği kalekas’ın başını çektiği bir grup kantakuzenos’a karşı çıkıp vasî ve nâibliğini reddettiler. patrik kalekas, ııı. andronikos’un dokuz yaşındaki oğlu ioannes palaiologos’u imparator, kendisini de nâib ilan etti. kantakuzenos da gelişen olaylar karşısında ekim 1341 tarihinde dimetoka’da nâibliğini ilan etti. böylelikle biri dimetoka’da diğeri de istanbul’da olmak üzere iki imparator ortaya çıktı. hatta ortodoks kilise’si kantakuzenos’u aforoz etti. bütün bu olaylar 1341 ile 1347 seneleri arasında sürecek olan bir iç savaşa yol açmıştır.

kantakuzenos’un istanbul’daki rakiplerine karşı en güçlü ittifak vasıtası kızı theodora’dır. orhan bey’le, kızı theodora’yı evlendirerek mühim bir güç kazanmayı düşünmüş ve bunda da muvaffak olmuştur (başkan, 2017).’

‘[aydınoğlu] umur nihayet hayatını kaybetti (1348). bu arada kantakuzenos osmanlı sultanı orhan’ın şahsında başka ve daha da kudretli bir müttefik bulmuştu (1346). sultana kızı teodara’yı zevce olarak vermekten çekinmedi(ostrogorsky, 1931).

(ostrogorsky, 1931)’in çevirmeni prof. fikret ışıltan’ın dip notu: ‘bu hususta pek hoş ve uzun bir hikaye anlatan [ağustos 1465 tarihli umur paşa destanı yani düsturname’nin yazarı] enveri (nşr. i. melikoff sayar, s. 106 vdd.)’ye göre kantakuzenos bu kızını daha önce umur’a teklif etmiş imiş.’

‘evlilik hakkında dönemin iki önemli bizans kroniğinde kıymetli malumat mevcuttur. bunlardan ilki bizzat olayın başkahramanı kantakuzenos’un kaleme almış olduğu hatıraları, diğeri de döneme şahitlik edip eserini kaleme alan nikephoros gregoras’tır […] buna karşın her ne kadar söz konusu dönemde kaleme alınmasalar da o devre yakın osmanlı kaynakları evlilik hakkında sükût etmektedirler (başkan, 2017).’

kantakuzenos 21 mayıs 1346’da edirne’de imparatorluk tacını giydi. taçlandırmayı kudüs patriği uygulamıştı (ostrogorsky, 1931)

‘1346 yılının yaz mevsimi başlarında selymbria’da (silivri) imparator’un, eşinin ve diğer iki kızının da hazır bulunduğu görkemli düğün şenlikleri tertip edilmiştir. kantakuzenos eserinde düğün merasimi hakkında bilgi verir;

‘imparatoriçe ve kızları geceyi imparatorluk çadırında geçirirken; kantakouzenos ise ordusu ile geçirmiştir. kantakuzenos, şehir dışında inşa edilmek üzere ahşaptan bir prokypsis (tören platformu) yapılmasını emretmiştir. platform ipek ve altın kumaştan yapılmış perdelerle çevrelenmişti. bu perdeler, dizleri üstündeki haremağalarının taşıdığı aydınlatmalarla çevrili gelinin görünmesini engellemek için çekiliydi. davullar, flütler ve her türden müzik enstrümanları duyuluyordu. enstrümanlar sustuğunda, gelinin onuruna methiyeler düzülüyordu. ellerinde fenerlerle diz çökmüş bir şekilde görevliler gelinin etrafındaki yerlerini almışlardır. imparator ise tek başına atına binerken diğer herkes ayakta beklemiştir. orhan’ın süvarileri bile attan inmişlerdi.perdeler kaldırıldığında her yanı altın kaplamalı pamuk ile kaplı platform üzerinde gelin belirmiştir. çömeldikleri için görünmez halde olan harem ağaları tarafından tutulan meşaleler gelinin iki yanını sarmıştır. imparatorluk soyundan gelen geline uygun her şey yapıldıktan sonra imparator günlerce sürecek şölene tüm orduyu ve geri kalanları davet etmiştir. ertesi gün imparatoriçe, maria ve helena çadırda beklerken, theodora ise prokypsis’e çıkmıştır. seremoni sırasında yeni gelin ayağa kalkıp, iki yakın akrabasının onu desteklemesiyle basamaklardan inmiş ve platformdaki yerine gelmiştir. kantakouzenos türkler ve yunanlılar için günlerce süren bir ziyafet çekmiştir.’

orhan düğünde yer almamıştır. konu üzerine araştırması bulunan anthony bryer bu durumu; ‘theodora’nın evliliği ile alışılmadık olan şey şu idi ki, düğün türk tarafında değil bizans tarafında gerçekleşti dolayısıyla nymphostoloi, yani gelinin eşlikçileri çağrılmamıştı’ cümleleriyle ifade etmektedir.

bu izdivactan ciddi anlamda kârlı çıkan hiç şüphesiz kantakuzenos olmuştur. a. bryer’in ifadesiyle; ‘orhan’ın askeri desteği bu düğünde başlık parası yerine geçmiştir’. kantakuzenos […] orhan’ın göndermiş olduğu birliklerle [5.000 asker] 2 şubat 1347’de istanbul önüne gelmiş burada halkın ve istanbul’un teslim olması için bir konuşma yapmış ancak şehrin teslim olmaması üzerine savaşarak şehre girmiştir. 8 şubat 1347’de de kantakuzenos ile taraflar arasında bir anlaşma imzalanmıştır. buna göre kantakuzenos ile on beş yaşında olan genç ioannes palaiologos on sene ortak imparator olarak hüküm süreceklerdir (başkan, 2017).’

‘bir yıl sonra orhan gazi ile bizans prensesi arasındaki evlilik, avrupa yakasında [üsküdar’da] büyük törenle kutlanmıştır. karşı tarafta, üsküdar’da otağ kuran orhan gazi, 30 teknelik türk donanması ile bir refakat birliğini avrupa’ya, eşini almaya göndermiştir (kantarcı, 2015).’

kaynakça:

başkan, y. (2017). orhan bey’in bizans imparatoru kantakuzeneos’un kızı theodora ile evliliği. 01 18, 2018 tarihinde http://dergipark.gov.tr/iutarih/issue/31842/349801 adresinden alındı

gyula, m. (1942-43). türk tarihinin bizans kaynakları. (h. n. orkun, Dü.) 01 12, 2018 tarihinde http://www.genelturktarihi.net/turk-tarihinin-bizans-kaynaklari-huseyin-namik-orkun adresinden alındı

kantarcı, ş. (2015). xıv-xv. yüzyıllarda devletlerarası ilişkilerde bir diplomasi aracı olarak “kadın”: osmanlı-bizans örneği. 01 18, 2018 tarihinde http://www.ayk.gov.tr/wp-content/uploads/2015/01/KANTARCI-%C5%9Eenol-XIV-XV.-Y%C3%9CZYILLARDA-DEVLETLERARASI-%C4%B0L%C4%B0%C5%9EK%C4%B0LERDE-B%C4%B0R-D%C4%B0PLOMAS%C4%B0-ARACI-OLARAK-%E2%80%9CKADIN%E2%80%9D-OSMANLI-B%C4%B0ZANS-%C3%96RNE%C4%9E%C4%B0.pdf adresinden alındı

ostrogorsky, g. (1931). bizans devleti tarihi. (f. ışıltan, Dü.) 01 18, 2018 tarihinde http://www.eskikitaplarim.com/showthread.php?t=50822&highlight=ostrogorsky adresinden alındı

tezcan, b. (2010). the second ottoman empire. 01 10, 2018 tarihinde https://books.google.com.tr/books?id=s4Ur_agZi2oC&pg=PA87&lpg=PA87&dq=hyrkanos+ottoman+empire&source=bl&ots=bExUhNduZ4&sig=O3-FrKnNTtmK-wn8XjK-30h7pTA&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiWgorA3qjYAhUBQZoKHZb9DkcQ6AEIMDAB#v=onepage&q&f=false adresinden alındı

uluçay, m. ç. (1980). padişahların kadınları ve kızları. 01 18, 2018 tarihinde https://turuz.com/book/title/Padishahlarin+Qadinlari+Ve+Qizlari-M.Chaghatay+Uluchay-1992-313s adresinden alındı


bitinya satrabı (doğu marmara emiri) orhan bey ve bizans prensesi theodora'nın temsili düğünü
bitinya satrabı (doğu marmara emiri) orhan bey ve bizans prensesi theodora’nın temsili düğünü

bitinya satrabı (doğu marmara emiri) orhan bey bizans prensesi theodara ile evlendiğinde 65 yaşında idi
bitinya satrabı (doğu marmara emiri) orhan bey bizans prensesi theodara ile evlendiğinde 65 yaşında idi

kısa tarih (18) bizans’ın müttefik ve paralı askeri orhan bey!

bizans’ın müttefik ve paralı askeri orhan bey!

1261’de işgal altındaki istanbul’u  latinler’den geri alan küçük devlet bizans’ın müttefik ve paralı askere ihtiyacı vardı. bu ihtiyacı karşılayabilecek orhan bey mükemmel bir aday idi.

‘1326 da bursa’yı elegeçirmiş bulunmasına rağmen osman devleti, anadolu’daki beyliklerin en küçüğü idi. ııı. andronikos’un dedesine karşı bir zater kazandığı sırada orhan bey iznik’i muhasara etmişti. imparator, acele topladığı bir ordunun başında iznik’in yardımına koştu ise de pelekanon’da yenildi ve iznik, 1331 martı başında osmanlıların eline düştü  1340 sıralarında orhan’ın arazisi, anadolu’nun kuzey batısında bir ucu üsküdar‘a kadar uzanan yüze yakin kaleyi içine alıyordu… anadolu’da artık bizans, alaşehir ve karadeniz ereğlisi gibi birbirinden uzak birkaç kaleye sahipti…

çekirdeğini [aydınoğulları’ndan] türk savaş birliklerinin teşkil ettiği büyükçe bir ordu başında andronikos ve kantakuzenos teselya üzerinden bolgeye gelerek önce arnavutluk bolgesinde çıkan isyanı bastırdıktan sonra ülkenin itaatini kabul ettiler (1337).

imparatoriçe anna, anadolu’da yardım aramakta devam etmiş ve 1345 haziranında saruhan‘dan 6.000 kişilik bir yardım sağlamışsa da, bu girişim acıklı bir tarzda başarısızlığa uğramıştı. zira bu kuvvetler, kantakuzenos‘a karşı çarpışacak yerde bulgar arazisine taarruz etmiş ve oradan zengin ganimetler elde etmişlerdir.

1347 de, sırp kralı tarafından canevinden tehdit edilen kantakuzenos, müttefiki orhan’dan yardım istemiş ve orhan bey ona, oğlu süleyman idaresinde 10.000 [gregoras’a göre 12.000] kişilik kuvvet göndermiştir.

kantukuzenos, sırpları makedonya’dan çıkarmak için osmanlı askeri yardımı istiyor ve orhan bu yardımı memnunlukla yapıyordu. orhan, 20 bin kişilik bir kuvvet gönderdi [1348]. 

bu sıralarda akınlar yapmak üzere üstrumca munsabında amfipolis’te sahile çıkan bir türk korsan filosu ile anlaşan kantakuzenos, onların yardımıyla sırp kralı duşan’ın eline düşmekten selanik’i kurtarabildi.

1352 de kantakuzenos ile v.ioannes arasındaki ihtilafta, kantakuzenos orhan beyden külliyetli para karşılığında 20 bin kişilik bir kuvvet sağlıyor ve aynı zamanda orhan’a trakya’da bir kale vermeği de vadediyordu. bu anlaşma sayesinde orhan’ın oğlu süleyman idaresindeki türk birlikleri, v.ioannes’in yardımına gelen sırp kuvvetlerini dimetoka’da dağıtıyorlar ve bu sayede 1352 eylülünde bütün trakya kantakuzenos’a dönüyordu.

1350 de moskova prensinin ayasofya’yı tamir ettirmek maksadiyle gönderdiği yardımın, yerinde harcanmadıktan başka, türk ücretlileri sağlamak üzere kullanıldığını gregoras, acı bir istihza ile nakleder.

bu sıkışık durumda türk yardımcı kuvvetleriyle yetişen kantakuzenos, edirne’de içkalede mahsur bulunan oğlu matheos’u kurtardı (haziran 1352).

kantakuzenos, türklere ödiyeceği ücreti sağlıyabilmek için, istanbul’daki kiliselerin kıymetli eşyasını satılığa çıkardı ve orhan beye gelibolu’da bir kale vermeği vaadetti. 10 bin kişiden fazla olduğu sanılan bir türk kıtası, orhan beyin oğlu süleyman paşa idaresinde trakya’ya girdi.

1352 de kantakuzenos, orhan’a gelibolu’da bir kale vadetmişti. kantakuzenos’un vaadini tutmaması üzerine gelibolu’dan 40-50 kilometre uzaklıkta tzympe (çimpe) adındaki bir kale süleyman paşa tarafından işgaledildi [20 bin kişilik paralı askerin karşılığı, fetih değil!]. 2 mart 1354 gecesi, gelibolu’da şiddetli bir deprem oldu. 1352’den beri gelibolu yarımadasında bulunan türkler, boş kalan gelibolu kalesine girerek burayı işgal ettiler.

orhan bey, uzun süren siyasi hayatı sona erdiği zaman bizans imparatorunun kaynbiraderi, cenova’nın dostu ve müttefiki, trakya’nın sahibi ve herşeyden önce bizans imparatorluğunun metbuu [kendisine tâbi olunanı] idi (baştav, 1989).’

kaynakça:

baştav, ş. (1989). bizans imparatorluğu tarihi, son devir (1261-1461), osmanlı türk-bizans münasebetleri. 12 31, 2017 tarihinde https://tr.scribd.com/document/343307517/Bizans-%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu-Tarihi-Son-Devir-1261-1461-%C5%9Eerif-Ba%C5%9Ftav-pdf adresinden alındı


bizans'ın müttefik ve paralı askeri orhan bey 1324 - 1362
bizans’ın müttefik ve paralı askeri orhan bey 1324 – 1362

bitinya (doğu marmara) haritası
bitinya (doğu marmara) haritası

çekirdeğinde türkler olan bizans ordusu
çekirdeğinde türkler olan bizans ordusu