kısa tarih (18) bizans’ın müttefik ve paralı askeri orhan bey!

türk çekirdekli bizans ordusu

bizans’ın müttefik ve paralı askeri orhan bey!

1261’de işgal altındaki istanbul’u  latinler’den geri alan küçük devlet bizans’ın müttefik ve paralı askere ihtiyacı vardı. bu ihtiyacı karşılayabilecek orhan bey mükemmel bir aday idi.

‘1326 da bursa’yı elegeçirmiş bulunmasına rağmen osman devleti, anadolu’daki beyliklerin en küçüğü idi. ııı. andronikos’un dedesine karşı bir zater kazandığı sırada orhan bey iznik’i muhasara etmişti. imparator, acele topladığı bir ordunun başında iznik’in yardımına koştu ise de pelekanon’da yenildi ve iznik, 1331 martı başında osmanlıların eline düştü 1340 sıralarında orhan’ın arazisi, anadolu’nun kuzey batısında bir ucu üsküdar‘a kadar uzanan yüze yakın kaleyi içine alıyordu… anadolu’da artık bizans, alaşehir ve karadeniz ereğlisi gibi birbirinden uzak birkaç kaleye sahipti…

çekirdeğini [aydınoğulları’ndan] türk savaş birliklerinin teşkil ettiği büyükçe bir ordu başında andronikos ve kantakuzenos teselya üzerinden bolgeye gelerek önce arnavutluk bolgesinde çıkan isyanı bastırdıktan sonra ülkenin itaatini kabul ettiler (1337).


orhan bey 1324 - 1362
orhan bey 1324 – 1362

imparatoriçe anna, anadolu’da yardım aramakta devam etmiş ve 1345 haziranında saruhan‘dan 6.000 kişilik bir yardım sağlamışsa da, bu girişim acıklı bir tarzda başarısızlığa uğramıştı. zira bu kuvvetler, kantakuzenos‘a karşı çarpışacak yerde bulgar arazisine taarruz etmiş ve oradan zengin ganimetler elde etmişlerdir.

1347 de, sırp kralı tarafından canevinden tehdit edilen kantakuzenos, müttefiki orhan’dan yardım istemiş ve orhan bey ona, oğlu süleyman idaresinde 10.000 [gregoras’a göre 12.000] kişilik kuvvet göndermiştir.

kantukuzenos, sırpları makedonya’dan çıkarmak için osmanlı askeri yardımı istiyor ve orhan bu yardımı memnunlukla yapıyordu. orhan, 20 bin kişilik bir kuvvet gönderdi [1348]. 

bu sıralarda akınlar yapmak üzere üstrumca munsabında amfipolis’te sahile çıkan bir türk korsan filosu ile anlaşan kantakuzenos, onların yardımıyla sırp kralı duşan’ın eline düşmekten selanik’i kurtarabildi.

1352 de kantakuzenos ile v.ioannes arasındaki ihtilafta, kantakuzenos orhan beyden külliyetli para karşılığında 20 bin kişilik bir kuvvet sağlıyor ve aynı zamanda orhan’a trakya’da bir kale vermeği de vadediyordu. bu anlaşma sayesinde orhan’ın oğlu süleyman idaresindeki türk birlikleri, v.ioannes’in yardımına gelen sırp kuvvetlerini dimetoka’da dağıtıyorlar ve bu sayede 1352 eylülünde bütün trakya kantakuzenos’a dönüyordu.


pontus bithynia map
doğu marmara (bitinya) ve karadeniz (pontus) haritası

1350 de moskova prensinin ayasofya’yı tamir ettirmek maksadiyle gönderdiği yardımın, yerinde harcanmadıktan başka, türk ücretlileri sağlamak üzere kullanıldığını gregoras, acı bir istihza ile nakleder.

bu sıkışık durumda türk yardımcı kuvvetleriyle yetişen kantakuzenos, edirne’de içkalede mahsur bulunan oğlu matheos’u kurtardı (haziran 1352).

kantakuzenos, türklere ödiyeceği ücreti sağlıyabilmek için, istanbul’daki kiliselerin kıymetli eşyasını satılığa çıkardı ve orhan beye gelibolu’da bir kale vermeği vaadetti. 10 bin kişiden fazla olduğu sanılan bir türk kıtası, orhan beyin oğlu süleyman paşa idaresinde trakya’ya girdi.

1352 de kantakuzenos, orhan’a gelibolu’da bir kale vadetmişti. kantakuzenos’un vaadini tutmaması üzerine gelibolu’dan 40-50 kilometre uzaklıkta tzympe (çimpe) adındaki bir kale süleyman paşa tarafından işgaledildi [20 bin kişilik paralı askerin karşılığı, fetih değil!]. 2 mart 1354 gecesi, gelibolu’da şiddetli bir deprem oldu. 1352’den beri gelibolu yarımadasında bulunan türkler, boş kalan gelibolu kalesine girerek burayı işgal ettiler.

orhan bey, uzun süren siyasi hayatı sona erdiği zaman bizans imparatorunun kaynbiraderi, cenova’nın dostu ve müttefiki, trakya’nın sahibi ve herşeyden önce bizans imparatorluğunun metbuu [tâbi’si] idi (baştav, 1989).’

kaynakça:

baştav, ş. (1989). bizans imparatorluğu tarihi, son devir (1261-1461), osmanlı türk-bizans münasebetleri. 12 31, 2017 tarihinde https://tr.scribd.com/document/343307517/Bizans-%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu-Tarihi-Son-Devir-1261-1461-%C5%9Eerif-Ba%C5%9Ftav-pdf adresinden alındı

Yazar: mustafa tekce

ben kimim? mustafa tekce. kadim şehir karadeniz ereğli'de doğdum ve büyüdüm. istanbul üniversitesi iktisat fakültesi ingilizce iktisat bölümü mezunuyum. daha fazlası